Новини

Aktualności


Strona 1 z 14 > >>

02.11.2026 - 10:41:26

Śpiewamy, lepimy, piszemy i pomagamy sobie wzajemnie.
O sztuce nauczania języka ukraińskiego w grupie zróżnicowanej językowo.

Osvita

Nauczanie języka ukraińskiego w Polsce stawia przed nauczycielem szczególne wyzwania. W jednej sali lekcyjnej mogą spotkać się dzieci, dla których ukraiński jest językiem domu, rodzinnych rozmów i codziennych emocji, dzieci posługujące się nim przede wszystkim w kontaktach z rodzicami i dziadkami, a także uczniowie, którzy poznają go niemal od podstaw. Są wśród nich dzieci należące do mniejszości ukraińskiej, których rodziny od pokoleń pielęgnują język i tradycję, oraz dzieci z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, których sytuacja językowa i edukacyjna może być zupełnie inna.

Wspólnym mianownikiem nie zawsze jest zatem poziom znajomości języka. Często staje się nim kultura, muzyka, tradycja, wspólne działanie i potrzeba przynależności. To właśnie wokół tych elementów można budować przestrzeń, w której każde dziecko ma szansę uczestniczyć w lekcji, rozwijać swoje umiejętności i doświadczać sukcesu.

Jeden język, różne doświadczenia

Język ukraiński może pełnić w życiu dziecka wiele funkcji. Dla jednego jest językiem pierwszym, naturalnie przyswajanym w rodzinie. Dla innego pozostaje językiem rozumianym, ale rzadziej używanym. Kolejne dziecko zna pojedyncze słowa i zwroty, a jeszcze inne spotyka się z ukraińskim głównie podczas zajęć szkolnych.

Duże znaczenie ma to, jak język funkcjonuje w domu. Czy rodzice rozmawiają z dzieckiem po ukraińsku? Czy język jest obecny w opowieściach rodzinnych, piosenkach, modlitwie, wspólnym gotowaniu i świętowaniu? Czy dziecko słyszy go codziennie, czy raczej uczy się go świadomie jako kolejnego języka? Ważne są także doświadczenia edukacyjne, długość pobytu w Polsce, wcześniejszy kontakt z ukraińskim pismem oraz znajomość innych języków.

Nie można jednak zakładać, że pochodzenie dziecka automatycznie określa jego kompetencje językowe. Każdy uczeń ma własną historię, zasoby i potrzeby. Zadaniem nauczyciela jest je rozpoznać, a następnie tak zaplanować pracę, aby wspólny program nie oznaczał jednakowych zadań dla wszystkich.

Praca z dziećmi w wieku przedszkolnym często daje możliwość skoncentrowania się na języku mówionym. Dzieci słuchają, powtarzają, śpiewają, nazywają przedmioty, reagują na polecenia i uczą się poprzez ruch. Nie muszą jeszcze jednocześnie mierzyć się z rozpoznawaniem liter, analizą głoskową, odwzorowywaniem znaków i odczytywaniem tekstu.

Sytuacja staje się bardziej złożona, gdy wprowadzamy alfabet, pisownię i pierwsze teksty. Nie wystarczy już, że dziecko rozumie słowo i potrafi je wypowiedzieć. Trzeba pomóc mu rozpoznać literę, połączyć ją z brzmieniem, zapamiętać jej kształt, odtworzyć go i wykorzystać w czytaniu lub pisaniu. Uczniowie, którzy nie znają jeszcze dobrze języka mówionego, potrzebują przy tym dodatkowego wsparcia w rozumieniu znaczenia słów.

Dlatego tak ważne jest łączenie różnych kanałów poznawania języka: słuchu, wzroku, ruchu, dotyku i działania. Litera nie musi być wyłącznie znakiem zapisanym w zeszycie. Może stać się kształtem ułożonym z plasteliny, elementem ilustracji, początkiem wyrazu, słowem w piosence lub inspiracją do pracy plastycznej.

Nauczyciel powinien jednak pamiętać, że atrakcyjna aktywność nie zastępuje nauki czytania i pisania. Jej zadaniem jest wspierać rozumienie, zapamiętywanie i samodzielne posługiwanie się językiem.

W swojej praktyce wykorzystuję karty pracy, na których znajdują się zadania o różnym stopniu trudności. To rozwiązanie szczególnie przydatne w grupach, w których dzieci realizują wspólny program, ale ich umiejętności znacznie się różnią.

Przykładem może być lekcja poświęcona literze С с i słowom: сонце (słońce), слон (słoń), соняшник (słonecznik), село (wieś), світло (światło).

Na jednej karcie można zaplanować kilka poziomów aktywności:

    • Poziom pierwszy – poznaję i rozumiem. Dziecko ogląda ilustracje, słucha nazw, powtarza je i wskazuje właściwy obrazek. Może dopasowywać słowo do ilustracji z pomocą nauczyciela lub kolegi.
    • Poziom drugi – rozpoznaję. Uczeń wyszukuje literę С wśród innych znaków, zaznacza ją i rozpoznaje ją na początku wyrazu.
    • Poziom trzeci – ćwiczę pisanie. Dziecko obwodzi literę po śladzie, odwzorowuje ją w liniaturze i uzupełnia brakującą literę w wyrazach.
    • Poziom czwarty – czytam i tworzę. Uczeń samodzielnie odczytuje wyrazy, układa z nimi zdania, wyszukuje kolejne słowa rozpoczynające się na С lub tworzy krótką wypowiedź.

Osvita

Wyobraźmy sobie grupę liczącą szesnaścioro uczniów. Wśród nich są dzieci swobodnie mówiące po ukraińsku, uczniowie rozumiejący język, lecz mający trudności z budowaniem wypowiedzi, dzieci znające pojedyncze słowa oraz takie, które potrzebują pomocy w rozpoznawaniu liter i odczytywaniu pierwszych wyrazów.

W takiej sytuacji prowadzenie całej lekcji jednym tempem i z wykorzystaniem identycznych zadań byłoby dużym wyzwaniem. Można jednak zaplanować zajęcia tak, aby dzieci spotkały się wokół wspólnego tematu, a następnie pracowały w różny sposób.

Podczas lekcji poświęconej literze С dzieci mogą wspólnie wysłuchać piosenki, obejrzeć ilustracje i nazwać przedmioty. Następnie część uczniów ćwiczy wymowę i dobiera obrazki do słów, inni układają literę z plasteliny lub kreślą ją palcem na tackach z kaszą, a bardziej zaawansowani zapisują wyrazy i budują z nimi zdania.

W kolejnej części zajęć uczniowie mogą pracować w parach. Dziecko pewniej posługujące się językiem pomaga koledze odnaleźć właściwy obrazek, odczytać wyraz lub zapamiętać jego znaczenie. Z kolei uczeń, który ma trudności z pisaniem, może wykazać się świetną pamięcią słuchową, wyczuciem rytmu, kreatywnością czy sprawnością manualną.

Takie sytuacje pokazują, że współpraca nie polega na tym, że jedno dziecko wykonuje zadanie za drugie, ale na tym, że każde wnosi do grupy coś wartościowego. Pomoc koleżeńska powinna być świadomie organizowana przez nauczyciela, tak aby rozwijała obie strony i nie zastępowała indywidualnej pracy ucznia.

W grupie zróżnicowanej językowo nie trzeba rezygnować ze wspólnego programu. Trzeba natomiast zmienić sposób myślenia o jego realizacji. Wspólny temat może prowadzić do różnych efektów, a sukces jednego dziecka nie musi wyglądać tak samo jak sukces drugiego.

Muzyka i tradycja ukraińska mogą stać się naturalnym pomostem między dziećmi o różnych doświadczeniach. Piosenka daje możliwość osłuchania się z językiem, zapamiętania rytmu i melodii, powtarzania słów oraz wspólnego przeżywania. Dziecko, które nie potrafi jeszcze samodzielnie przeczytać tekstu, może aktywnie uczestniczyć w śpiewie i stopniowo przyswajać słownictwo.

Podobną funkcję pełnią działania plastyczne i sensoryczne. Lepienie z plasteliny, układanie liter z patyczków, tworzenie ilustracji do poznawanych słów, przygotowywanie ozdób związanych z ukraińskimi świętami czy poznawanie tradycyjnych przedmiotów pozwalają wejść w kontakt z językiem poprzez działanie.

Praca z grupą mieszaną wymaga od nauczyciela znacznie więcej niż przygotowania jednej lekcji dla całej klasy. Potrzebne są umiejętność diagnozowania kompetencji językowych, elastyczne planowanie, dobór materiałów o różnym poziomie trudności, uważna obserwacja i gotowość do modyfikowania zadań w trakcie zajęć.

Istotne jest również takie formułowanie poleceń, aby były zrozumiałe dla uczniów o ograniczonej znajomości języka. Pomagają w tym ilustracje, gesty, demonstracja sposobu wykonania zadania oraz krótkie komunikaty. Warto przewidywać zadania dodatkowe dla uczniów pracujących szybciej, a dzieciom potrzebującym więcej czasu umożliwiać dokończenie ćwiczeń bez niepotrzebnej presji.

Nauczyciel musi przy tym uważać, aby nie utożsamiać płynnego mówienia z pełną kompetencją językową. Dziecko może swobodnie rozmawiać po ukraińsku, ale mieć trudności z czytaniem, pisownią i gramatyką. Inny uczeń może mówić niewiele, lecz dobrze rozpoznawać litery i sprawnie odczytywać wyrazy. Każdy z tych obszarów warto rozpoznawać osobno.

Nie chodzi o to, aby obniżać wymagania albo rezygnować z realizacji programu. Chodzi o to, by tworzyć różne drogi prowadzące do wspólnego celu. Jedno dziecko zaczyna od słuchania, drugie od nazywania, kolejne od pisania, a jeszcze inne od czytania. Wszystkie mogą jednak uczestniczyć w tej samej lekcji i rozwijać się we własnym tempie.

Właśnie dlatego tak ważne są przemyślane karty pracy, zadania o zróżnicowanym poziomie trudności, aktywności sensoryczne, piosenki, praca z ilustracją i pomoc koleżeńska. W takim podejściu język nie jest wyłącznie przedmiotem szkolnym. Staje się narzędziem komunikacji, poznawania kultury i budowania wspólnoty.

Śpiewamy, lepimy, piszemy i pomagamy sobie wzajemnie – bo uczymy się nie tylko języka, ale także bycia razem. To zdanie dobrze oddaje istotę pracy z dziećmi, które mają różne doświadczenia językowe, lecz mogą wspólnie odkrywać wartość ukraińskiego słowa, kultury i tradycji.

Iwona Marciszak

Osvita

28.10.2026 - 17:15:22

Podstawy prawne nauczania języka ukraińskiego jako języka mniejszości narodowej.

  • Adresat: nauczyciele języka ukraińskiego jako języka mniejszości
  • Forma zajęć: e-learning

Zagadnienia:

  • Najważniejsze przepisy i rozporządzenia regulujące organizację nauki języka mniejszości w szkole.
  • Zasady zgłaszania uczniów oraz obowiązywania wniosków rodziców.
  • Organizacja grup, zespołów międzyklasowych i międzyszkolnych oraz liczebność uczniów.
  • Prawa i obowiązki ucznia, rodzica, nauczyciela, dyrektora i organu prowadzącego.
  • Najczęstsze problemy praktyczne i prawidłowe rozwiązania w organizacji nauczania języka ukraińskiego.

Program:

  • Liczba godzin: 5
  • Termin: 18 listopada 2026
  • Prowadząca: Iwona Marciszak

Centrum Edukacji Nauczycieli w Koszalinie

Osvita

27.10.2026 - 09:05:30

Osvita 27 жовтня - День української писемності та мови!

Українська мова - це голос нашого народу, наша історія та сила, що об’єднує українців у всьому світі.

Шануймо рідне слово, зберігаймо мовні традиції та популяризуймо українську щодня. Адже мова живе доти, доки нею говорять, пишуть і передають її наступним поколінням.

OsvitaOsvita Любімо українське. Говорімо українською!

Osvita

26.10.2026 - 07:39:35

W Olsztynie odbył się XXIII Przegląd Ukraińskiej Poezji Śpiewanej
oraz Piosenki Autorskiej i Współczesnej.

Osvita

XXIII Przegląd Ukraińskiej Poezji Śpiewanej. Fot. G. Spodarek

Ponad 130 młodych wykonawców, ponad 100 prac plastycznych i twórczość jednej z najważniejszych ukraińskich poetek. Tegorocznym motywem przewodnim wydarzenia była Łesia Ukrainka.

Przegląd zorganizowały olsztyńskie koło Związku Ukraińców w Polsce oraz Międzyszkolny Zespół Nauczania Języka Ukraińskiego. Spotkanie odbyło się w Szkole Podstawowej nr 2 przy ulicy Kościuszki 70. Młodzi artyści mogli zaprezentować swoje talenty wokalne i muzyczne, a publiczność bliżej poznać ukraińską literaturę oraz tradycję.

Jak podkreślała dyrektorka placówki Iwona Jasińska, kultura ukraińska od dziesięcioleci stanowi ważną część historii i codzienności regionu Warmii i Mazur.

Kluczowe poznanie dziedzictwa kulturowego

Przegląd ma nie tylko wymiar artystyczny, ale także edukacyjny. Uczestnicy poznają własne dziedzictwo i uczą się otwartości na inne kultury. Zwracała na to uwagę Daria Bułka-Bzil, kierowniczka olsztyńskiego zespołu Suzirjaczko. – Poza tym, że dzieci i młodzież poznają poezję, to poszerzają swoje horyzonty. Poznawanie kultury, bez znaczenia czy to jest nasza kultura osobista i bliska sercu, czy to jest zupełnie inna kultura, to jest to zawsze wartościowe i działa mocno na rozwój dziecka – powiedziała.

Integralną częścią wydarzenia był Wojewódzki Konkurs Plastyczny „Portret Łesi Ukrainki”. Organizatorzy otrzymali ponad 100 prac przygotowanych przez uczniów w dwóch kategoriach wiekowych: klas I–IV oraz V–VIII. Podczas przeglądu ogłoszono wyniki konkursu.

Wydarzenie połączyło muzykę, poezję i sztuki plastyczne, podkreślając znaczenie ukraińskiego dziedzictwa kulturowego oraz jego obecność w życiu młodego pokolenia na Warmii i Mazurach.

Za: Polskie Radio Olsztyn

Osvita


Mini galeria

26.10.2026 - 07:36:47

У неділю 18 жовтня 2026 р. закінчився чотириденний XXXV Фестиваль української культури на Підляшші «Підляська осінь». У програмі найбільшого заходу підляських українців були й пропозиції для дітей, які вивчають українську мову як мову національної меншини. Окрім того у фестивалі взяли участь як виконавці діти з пунктів навчання української мови. Перш за все, під час «Підляської осені» діти з Більська Підляського, Гайнівки, Черемхи та Білостока могли дивитися театральну виставу українською мовою «В гості до Сонечка». Виконали її актори Рівненського театру ляльок.

Презентація п’єс для дітей – це вже фестивальна традиція. Постійним пунктом програми «Підляської осені» є також «День української культури». Упродовж багатьох років був він організований у Початковій школі № 4 ім. А. Міцкевича у Більську Підляському, де діють окремі українські класи, однак кілька років тому захід перенісся до Більського будинку культури. То нагода показати дітям, які вивчають українську мову, культурну програму у виконанні гостей фестивалю. Це також можливість, щоб українські діти з більської «четвірки» виступили перед своїми ровесниками. Людмила Лабович фото Агнешка Парфінюк та

Людмила Лабович

Osvita

14.10.2026 - 08:35:43

Konkurs kuratoryjny z przedmiotu: język ukraiński - woj. podkarpackie

O konkursie: wojewódzki konkurs przedmiotowy organizowany przez kuratorium oświaty dla uczniów klas 4-8 szkół podstawowych. 

Zwykle trzy etapy: szkolny, rejonowy i wojewódzki (struktura i nazwy etapów różnią się w części województw).

Tytuł laureata daje pierwszeństwo przyjęcia do wybranej szkoły średniej; przedmiot nie jest objęty egzaminem ósmoklasisty, więc zwolnienie z egzaminu nie przysługuje. Organizowany w województwach: podkarpackie.

Terminy edycji 2026/27 kuratoria ogłaszają w sierpniu i wrześniu 2026.

Harmonogram:

  • 12 paź 2026 - Etap szkolny
  • 1 gru 2026 - Etap rejonowy
  • 18 lut 2027 - Etap wojewódzki

Kto może wziąć udział?

  • Uczeń klasy 4-8 szkoły podstawowej
  • Zgłoszenie przez szkołę - zasady i terminy różnią się w województwach

Co zyskujesz?

  • Laureat: przyjęcie do wybranej szkoły średniej poza rekrutacją
  • Laureat: celująca roczna ocena z przedmiotu
  • Finalista: 7 pkt w rekrutacji do szkół średnich (10 pkt za co najmniej dwa tytuły)

Jak się przygotować?

Punkt wyjścia to podstawa programowa języka ukraińskiego jako języka mniejszości narodowej dla klas 4-8; konkurs kuratoryjny obejmuje i poszerza jej treści. Wiążąca jest jednak lista wymagań kuratorium organizującego konkurs w Twoim województwie - znajdziesz ją w Materiałach.

Zakres ma zwykle trzy warstwy. Pierwsza to wykaz utworów przypisanych do poszczególnych etapów - najczęściej wiersze i poematy klasyków powiązane z tematem przewodnim edycji, czasem także biogramy autorów. Druga to zagadnienia gramatyczne rozdzielone między etapy: fonetyka i akcent, leksykologia (synonimy, antonimy, homonimy, frazeologia), morfologia, słowotwórstwo, składnia i ortografia. Trzecia to umiejętności: analiza i interpretacja utworu, rozpoznawanie środków stylistycznych oraz pisanie wypowiedzi - opisu postaci, opowiadania, listu, opisu obrazu, reklamy.

Sprawdzian jest pisemny i trwa zwykle 60-90 minut. Do kolejnego etapu przechodzi się po 80-90% punktów, laureat od 90%, finalista od 50%.

Zacznij od wykazu utworów, bo to najdłuższa część pracy, potem ćwicz formy wypowiedzi i rozwiązuj arkusze z poprzednich lat - wiele kuratoriów publikuje je z kluczami.

08.10.2026 - 09:48:09

Чергові заняття для наймолодших дітей в рамках проєкту "Українські клімати 2026". З огляду на ремонт Домівки заняття відбуваються в залі Парафіяльного дому біля церкви. Запрошуємо!

Osvita

06.10.2026 - 09:38:44

Osvita

01.10.2026 - 08:02:11

Szkoły mogą dostać pieniądze na asystentów.
Nabór na 2027 rok już ruszył.

Ruszył nabór wniosków o dofinansowanie zatrudnienia asystentów międzykulturowych w szkołach na 2027 rok. Organy prowadzące mogą składać dokumenty do kuratoriów oświaty. W przypadku jednego asystenta maksymalna kwota wsparcia przez osiem miesięcy będzie odpowiadała ośmiokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nabór prowadzony jest w ramach modułu I programu „Przyjazna szkoła”. O wsparcie mogą występować organy prowadzące szkoły, składając wnioski do właściwego kuratorium oświaty. Warunkiem uzyskania dofinansowania jest to, aby w szkole, której dotyczy wniosek, co najmniej jeden uczeń lub jedna uczennica z Ukrainy realizowali obowiązek szkolny albo obowiązek nauki w dniu składania wniosku.

Ważne

Wsparcie na zatrudnienie asystenta może być przyznane na każdą 20-osobową grupę uczniów z Ukrainy realizujących obowiązek szkolny lub nauki. W przypadku uczniów z Ukrainy pochodzenia romskiego obowiązuje inny przelicznik. Dofinansowanie może dotyczyć jednego asystenta na każdą 10-osobową grupę takich uczniów.

Ile pieniędzy może dostać szkoła?

Wnioski na 2027 rok mogą obejmować maksymalnie osiem miesięcy, przy czym okres finansowania nie może trwać dłużej niż do 31 sierpnia 2027 r. Maksymalna wysokość dofinansowania zatrudnienia jednego asystenta przez osiem miesięcy będzie odpowiadała ośmiokrotności kwoty minimalnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że ostateczna maksymalna kwota wsparcia będzie zależała od wysokości płacy minimalnej obowiązującej w 2027 roku.

Kim jest asystent międzykulturowy?

Asystent międzykulturowy ma pomagać uczniom w kontaktach ze środowiskiem szkolnym oraz współpracować z ich rodzicami i pracownikami szkoły. Do jego zadań należy m.in. rozpoznawanie barier językowych i kulturowych, które mogą utrudniać uczniowi adaptację i integrację ze społecznością szkolną. Asystent może również wspierać szkołę i rodzinę w działaniach dotyczących przeciwdziałania przemocy, wykluczeniu i dyskryminacji. Jego zadaniem jest także rozpoznawanie etapów szoku kulturowego oraz podejmowanie działań zapobiegawczych i naprawczych.

Jest też warunek dotyczący niekaralności

Osoba zatrudniona jako asystent międzykulturowy musi spełniać warunek niekaralności, potwierdzony odpowiednią informacją z Krajowego Rejestru Karnego. Dofinansowanie ma więc służyć nie tylko wsparciu językowemu uczniów z Ukrainy, ale także ułatwieniu ich funkcjonowania w polskiej szkole i całej społeczności szkolnej.

Nabór wniosków na asystentów międzykulturowych

Organy prowadzące zainteresowane uzyskaniem dofinansowania na 2027 rok mogą już składać wnioski do właściwych kuratoriów oświaty. Nabór rozpoczął się 29 września 2026 roku.

www.gazetaprawna.pl

28.09.2026 - 12:21:41

Запрошуємо дітей та підлітків взяти участь
у XXXVII Декламаційному конкурсі “Любімо рідну мову”

Конкурс відбудеться:

КОЛИ: 17.10.2026 о 10:30,
ДЕ: ul.Ruska 46А, Wrocław

ТЕМА: "Мрії, що об'єднують" про дитячі мрії, дружбу, майбутнє / "Marzenia, które łączą" o dziecięcych marzeniach, przyjaźni, przyszłości

Учасники конкурсу будуть поділені на 4 вікові категорії:

  • І-а - до 7 років,
  • ІІ-а - від 7 до 10 років,
  • ІІІ-а - від 10 до 13 років,
  • ІV-а - від 13 до 16 років.

Запис учасників до 07.10.2026. Дані просимо надсилати через форму:

forms.gle, де слід вказати:

  • ім’я і прізвище учасника,
  • ім’я і прізвище контактної особи,
  • електронну адресу контактної особи,
  • телефон контактної особи,
  • дату народження учасника,
  • місце проживання учасника (місто),
  • автора обраного вірша,
  • назву обраного вірша.

На переможців чекають фантастичні нагороди!

Osvita


Strona 1 z 14 > >>


Adres

Fundacja Prosvita
78-600 Wałcz
ul. Okulickiego 10-14/12
Polska

Kontakt

E-mail:
prosvita(at)o2.pl
Adres e-Doręczeń
AE:PL-45253-37118-VEETJ-35
KRS 0000563332
Data wpisu: 30.06.2015
NIP 765-169-15-98
REGON 36189517000000

Konto

Bank BGŻ BNP Paribas S.A.
Oddział w Wałczu
ul. Kościuszkowców 11
78-600 Wałcz
Nr rachunku:
34 2030 0045 1110 0000 0411 1420